Phẩm chất của phóng viên giỏi

vj

Nhiều phóng viên tự cảm thấy họ đứng trên xã hội. Tôi từng chứng kiến một "quan nhà báo" lớn tiếng trên một chuyến bay khi tiếp viên đến nhắc nhở chuyện ông này cư xử hơi quá đà do ma men.

"Cô có biết tôi là ai không? Tôi là nhà báo," ông này lên giọng. Tôi ngồi cách đó mấy hàng ghế, và lúc ấy nếu có ai hỏi thì chắc không dám nhận mình làm nghề gì.

Không ít đồng nghiệp của tôi cũng luôn tự huyễn hoặc rằng cái nghề báo cho phép họ "thét ra lửa." Một người bạn còn tâm sự rất chân thành rằng tôi nên học theo một số "hình mẫu" là "biết đánh ai và nương ai" để... tăng uy tín cho tòa soạn và nâng cao đời sống cho phóng viên, biên tập viên của tôi (?!).

Tôi chỉ nghĩ đơn giản rằng nhà báo cũng là một nghề như bao nghề trong xã hội. Việc lợi dụng nghề nghiệp của mình để ra oai hoặc tìm kiếm lợi ích kinh tế thì đương nhiên là không nên, nhưng điều đầu tiên cần thiết là hãy nhìn nhận nó một cách hết sức bình thường nhưng phải ý thức được cái trách nhiệm xã hội hơi đặc biệt của nghề này. Vai trò của phóng viên Phóng viên là những người giữ một trong những công việc quan trọng nhất trong bất cứ một xã hội nào. Hoàn cảnh làm việc của các phóng viên khác nhau tùy từng quốc gia. Tại một vài nước, chính phủ hay các chính đảng kiểm soát ngành truyền thông. Tại một số nước khác, các cá nhân hay công ty làm chủ. Tại nhiều nước, ngành truyền thông gồm cả hai loại.

Nhưng theo hai tác giả Peter Eng và Jeff Hodson trong cuốn "Cẩm nang viết tin" (Quỹ Tưởng niệm Báo chí Đông Dương phát hành) cho dù hoàn cảnh ra sao đi nữa, thì tất cả các nhà báo giỏi đều có cùng chung một mục đích cơ bản. Họ cung cấp cho người đọc những tin tức cần thiết để hiểu về thế giới chung quanh và để đi đến các quyết định trong đời. Người đọc dựa vào các phóng viên để biết tin tức về cộng đồng của họ, về chính phủ, hoạt động kinh doanh, thể thao, sức khỏe v,v... Với các tin tức đó, người đọc quyết định nên xem những gì trên truyền hình, ăn uống những gì, mua xe gắn máy loại gì, cho con cái đi học ở đâu, bỏ phiếu cho ai trong cuộc tuyển cử sắp tới, và hơn thế nữa. Thỉnh thoảng, những tin này mang tính chất sống còn. Một chính trị gia Thái Lan cho rằng cơ quan dự báo thời tiết đã không kịp thời thông báo cho dân làng ở một tỉnh miền Bắc biết rằng sắp có bão, khiến cho 30 người bỏ mạng vì lụt. Theo ông, cơ quan dự báo thời tiết cần đến các phương tiện truyền thông để loan đi những tin tức của họ một cách nhanh chóng và hữu hiệu cho mọi người cùng biết. Vì nhiều người thường đọc hay nghe các tin của họ cho nên các phóng viên cần phải tỏ ra có trách nhiệm. Trách nhiệm đầu tiên của một phóng viên giỏi là trách nhiêm đối với người đọc. Trong một cuộc hội thảo về tin tức, khi được hỏi: ‘vai trò của phóng viên là gì?’, các phóng viên Việt Nam, Campuchia, Thái Lan, Lào và Myanmar đã nêu những điểm chính sau:- Tường thuật sự thật.- Bắc cầu giữa chính phủ và người dân- Thông báo cho người dân biết về các vấn đề mới- Giáo dục, giải trí, giải thích- Bảo vệ quyền lợi của người dân.

Các phóng viên này đồng ý rằng công việc của họ là cho người dân biết tin tức chính xác và kịp thời. Họ cũng nói họ viết tin cho người đọc. Tầm quan trọng của độc giả Rất nhiều phóng viên quên mất độc giả. Thay vào đó, họ viết bài để làm vừa lòng chủ biên hay nguồn cung cấp tin của họ, những người họ dựa vào để lấy tin viết bài, kể cả các viên chức chính phủ. Nhiều phóng viên có hành động như vậy vì họ gặp chủ biên và những người cung cấp tin cho họ hàng ngày. Họ muốn làm vừa lòng những người này. Nhưng khi các phóng viên viết bài cho chủ biên và những người cung cấp tin, họ hay có thói quen đưa những chi tiết mà chỉ những giới này quan tâm đến. Nhiều độc giả không hiểu nổi bài của họ. Hoặc các bài viết của các phóng viên đó không có nghĩa lý gì đối với đời sống của bạn đọc.

Các phóng viên giỏi không bao giờ quên rằng họ viết cho ai. Một nhật báo có số phát hành lớn – chẳng hạn như báo Thai Rath tại Thái Lan – có nhiều loại độc giả, đó là các viên chức hàng đầu trong chính phủ, các thương gia giầu có, tài xế taxi, người bán hàng rong. Báo Thai Rath tường thuật về nhiều vấn đề chính trị, kinh tế, xã hội khác nhau. Các phóng viên của báo này cố gắng viết một cách rõ ràng và đơn giản để tất cả độc giả đều hiểu câu chuyện. Mặt khác, các phóng viên của những tạp chí văn hóa phổ thông và giải trí – chẳng hạn như tờ Tuosanavadei Pracheaprey tại Campuchia – biết rằng nhiều độc giả của họ còn trẻ và để ý nhiều đến thời trang, âm nhạc và các ngôi sao màn ảnh. Vì thế họ chú trọng đến các đề tài này, và viết về các đề tài đó một cách dí dỏm. Họ không chú trọng đến chính trị hay chính phủ.

Các phóng viên giỏi biết rằng họ phải biết kể chuyện khéo. Nếu họ không trình bày các tin tức của họ một cách khéo léo thì người đọc sẽ không đọc bài của họ và có thể sẽ mua báo khác.

Phẩm chất của phóng viên giỏi Theo các ý kiến tại cuộc hội thảo kể trên, một phóng viên giỏi cần có những phẩm chất sau:

- Đặt nhiều câu hỏi
- Biết cân đối và công bằng
- Đáng tin cậy và có trách nhiệm với độc giả
- Lấy tin từ nhiều nguồn tin và kiểm chứng các tin của họ
- Chân thật và không đánh cắp tin của các phương tiện truyền thông khác.

Tất cả các ý kiến này đều đúng.

Các phóng viên giỏi cũng đều có tính tò mò:
Họ luôn luôn muốn biết sự việc xoay vần ra sao, và lúc nào cũng theo dõi tin tức. Họ để ý quan sát. Họ nhận ra những điểm khác thường trên đường phố mà những người khác không để ý. Họ biết lắng nghe, nhưng nghe một cách thận trọng. Họ không chấp nhận một điều gì đó là đúng chỉ vì giới chức chính quyền nói là đúng.

Họ độc lập:
Họ không để cho những người khác lợi dụng họ vào lợi ích riêng. Họ tìm biết cả hai mặt của vấn đề và kiểm tra lại xem tin của họ có thực sự chính xác hay không.

Các phóng viên giỏi rất có kỷ luật:
Họ không để cho mình bị mất tập trung để có thể viết xong bài kịp với kỳ hạn. Khi gặp khó khăn, họ không bỏ cuộc mà tìm cách khác để biết sự thật. Họ chỉ viết về sự thật vì đó là điều độc giả của họ muốn biết và cần biết; họ không đưa ý kiến riêng vào trong bài. Nhiều phóng viên giỏi cũng rất có lòng thương người. Họ khó chịu khi thấy người này áp bức người kia. Họ cảm nhận những thống khổ của những người khác và hiểu những vấn đề của người khác. Họ muốn viết về những vấn đề đó để thế giới biết đến và có biện pháp giải quyết./.

Voicing a Radio Story

By Mia Lobel

Unless your are one of the few producers out there who can make a career out of non-narrated pieces, chances are you are going to have to VOICE your piece from time to time. This is one of the most challenging aspects of radio production and can make or break a story. But voicing can also be a lot of fun and it gives you the opportunity to put yourself into your work - to give your piece the emotion or levity the piece deserves. Most importantly, have fun with voicing and let your personality shine through. The following are a few tips that can help you properly voice your work.

Writing: The key to good voicing is good writing. Always make sure you read over your copy and change anything that doesn't sound natural to you. Often, especially when reading news, your copy is going to be written by someone else. Make sure you have time to review the copy and adapt it to your speech patterns.

Read your copy OUT LOUD before you track. ALWAYS!! Unless you have the benefit of voicing in your closet, you're probably going to have folks staring at you while you track: an engineer, the show producer, and possibly your editor as well - all listening to your read. If you have to keep stopping and starting, they're going to get really irritated. Also, you might find that there is a certain word or combination of words that are hard for you to say. Know this in advance so you can slow down there or change the wording.

If it helps you - UNDERLINE the words in your copy that you want to emphasize. Sometimes in a live report, you can lose your sense of context and this will help.

Breath. Don't forget to BREATHE! It's OK if your listeners hear you breathe. This is a completely natural occurrence and although your breathing may sound very loud in your headphones, I guarantee that your listeners will find it much more strange if they DON'T hear you breathe. Mark your breaths with an apostrophe or slash. There's nothing worse than running out of breath mid-sentence.

Projection. This goes hand in hand with breathing. Obviously on the radio, you don't have to shout to be heard. But you do have to have ENERGY behind your voice. If you're not breathing, you can't possibly project and your voicing is going to sound weak. Many people don't know this, but talking quietly actually takes as much or more breath than speaking normally.

Try this exercise: place your hand just below your rib cage, above your belly. Breath into this space, making sure not to lift your shoulders as you inhale. You should be able to feel your belly expand. Breath out slowly and see how long you can make the breath last. Use this technique when you're tracking to keep your voice strong.

Pausing and Pacing. The key is variation. Vary your pacing. You may be reading news, but it's still a performance. You are responsible for bringing the images you've written into people's minds. You can do this by speeding up and slowing down your read at appropriate moments. It's hard for people to tune out when you keep changing things up on them! Allow yourself to pause and don't be afraid of silence. Sometimes people need a moment for your words to sink in.

Diction. Don't over do it, but make sure you can be understood. Your listeners need to be able to hear every 'T' and every 'P' in your copy. You don't necessarily have to read slowly or over-annunciate to achieve this, but you do need to be sure that each word is understood. Radio listeners only have one shot to get what you're saying and if you're words are unclear, slurred together, etc., they're going to miss your story.

Context/Tone. Don't sound like a Muppet or a corpse - BALANCE! Match the tone of what you're talking about. Your job is to give context to your best cuts. If your piece is funny, let yourself laugh. If it's sad, let yourself express some emotion - speak more slowly, lower your tone, etc. Make people FEEL what you're talking about.

Personality - Let it shine through. Don't be afraid to let your personality come through in your voicing. Part of this will be done with your writing, but you need to be able to translate your personality through your voice. Remember that this is a performance. Keep your audience entertained.


Other Important Tips:

- Make sure you sound like you know what you're talking about. For example - don't mispronounce names! Bad, bad, bad. Make sure you have PRONOUNCERS for all names, places, scientific terms, etc. - anything that might throw you during your read.

- One of the worst things you can do is to sound like you're reading. Make it sound natural. Do NOT think about the millions of people worldwide who may be hearing your story. Think about that ONE person driving home from work and tell your story to him or her. If it helps, have someone sit in the studio (or closet) with you while you're tracking.

- In a live report, if you need to cough, clear your throat, or make any other audible bodily function, be sure to use the COUGH BUTTON located in most studios. No one wants to hear this.

- Avoid tracking if you have a cold. If you don't have a choice, try drinking some tea with lemon or standing in a steamy bathroom for a while. This should clear things up long enough to get you through your report.

- Listen and learn. Listen to the radio, to spoken word, to theater. What kind of voices move you? What is it about the way certain people talk that makes you listen and want to hear more.

-Practice, and figure out what kind of voicing works best for you. EVERYONE can improve his or her voicing. It's a constant process and the more you do it, the better you'll get. Try out different methods and find what works best for you!

Writing a Radio Script

By Dave Gilson

Writing for radio is different than writing for print. You're writing for the ear, not the eye.

Listeners have to get it the first time around- they can't go back and hear it again (unlike re-reading a sentence in a magazine). And while a reader may get up and come back to an article, a radio listener who gets up may not come back. So you want to grab their attention and hold onto it for as long as possible. Writing feature stories like the ones aired on B-Side is also different than writing news copy. You can loosen up a little. You can be more literary, more creative, more personal. This handout is a quick guide to writing a script for a feature radio story.


Getting Started: Logging Tape

After you've finished your reporting, it's time to log your tape. This means listening to everything you've recorded and writing it up. You should transcribe quotes, note who's saying what, time how long the tracks are, and (if you're using a minidisc) note the track numbers. Highlight or mark tracks you know you want to come back to. You don't have to log the tracks you know you won't use.

Example


Choosing Your Acts

After you've logged your tape, you should select the tracks you want to use (tracks are also called cuts, soundbites, or actualities). Cuts generally shouldn't be longer than 30 seconds- you only have a few minutes and besides, most radio listeners have short attention spans. (If you have a great long cut, you can break it up with your narration or edit it down). Don't just choose cuts purely based on what's said- also consider how it's said. Think about how your cuts will fit into your story structure- do they describe something, tell a story, make you laugh, make you scratch your head? Your actualities should advance the story and make it interesting.


Starting to Write

As you start writing your script, you probably already have a good idea what your story's going to sound like. You've listened to all the clips and ambiance, maybe selected some music. You may have talked about the story with a friend or editor. Basically, you already have all the elements floating around in your head. Start writing your script by laying out all your cuts in the order you think you're going to use them. Then start writing your narration around them.


Anchor Intros

The place to start is usually the "anchor intro"- this is what the announcer/host will say to introduce your story. An anchor intro quickly sets up your story and puts it in context, without giving away too much. It should also introduce you, the reporter/producer.


Telling a Story

As you write your narration, try to tell a story with a beginning, middle, and end. Draw listeners into the story by setting a scene, raising a question, playing a weird noise, or introducing a character. Use narrative elements like foreshadowing, suspense, and scene changes to move the story along.


Mix Things Up

Use tracks of varying length. A series of 20-second acts interspersed with 10-second tracks will get pretty monotonous. And when you wrap up your story, don't end with an actuality or just a sign off. You should get the last word, even if it's just a short sentence.


A few aesthetic considerations to keep in mind as you write your script:

Be conversational. Your narration should sound as natural as possible, like you're telling a story to a friend. This is not the same as trying to imitate spontaneous speech. Instead, this means writing in a style that sounds as relaxed as possible. Use phrases and words you normally use. When you read your narration aloud, do you sound like yourself?

Be visual. Give your listeners a chance to imagine the people, places and things in your story. Create a sense of scene; describe people; include interesting sounds. Avoid a story that's just a series of talking heads or facts.

Be concise. Long sentences loaded with ten-cent words and relative clauses usually don't work too well in radio (but there are exceptions). Mix up your sentence structure. It's surprisingly easy to fill 3 or 4 minutes of airtime- so don't overwrite.

Be energetic. Use the active voice. Use punchy verbs and contractions. Mind your tenses - don't switch back and forth between past and present. Most radio stories are done in present tense. Some exceptions include commentaries, and news stories about past events.

Be experimental. For variety, stick in a tape-to-tape cut (one actuality leading straight into another without narration in between). Mix acts and tracks. For example, if someone is droning on and on, you can play them under your narration- this will convey a sense of them rambling. Even the most straightforward story can have an unusual or memorable element in it.

Be thoughtful. Try to go beyond just presenting the facts. Let your listeners know why your story matters. Is there a lesson to be learned, something to be taken away? You don't have to get too heavy or cerebral- just take it a step or two beyond pure description.

Writing for the Ear

The way you listen to speech is different than the way you read. A few tricks to make sure your listeners stay tuned in:

Keep ideas intact. Don't break up subjects and verbs. Compare these three sentences: - Nancy Smith, who is the founder and CEO of the Acme Corporation, says the widget market is booming.- Acme Corporation founder and CEO Nancy Smith says the widget market is booming. - Nancy Smith is the founder and CEO of the Acme Corporation. She says the widget market is booming.

Nancy Smith gets lost in the first one. The next two sentences express the same idea without losing track of who's being talked about or who she is.


Write transitions in and out of your actualities. You don't have to be obvious, but acts shouldn't seem abrupt or forced. If you give someone's name three sentences before you play their clip, you should mention their name again before they start talking. This will remind listeners who's about to talk.


Likewise, don't follow an actuality from one person by naming another person. This can make it sound like Person #2 just said Person #1's actuality. o You don't have to write in complete sentences. You can also break up sentences for emphasis.


Acts and Tracks

Radio scripts generally follow a common format. Here are a few guidelines:

Label each actuality "ACT". Note who's talking and how long it is. Actualities are usually distinguished from narration with boldface, italics, capitalization, indentation, or some combination of these.

Label each track of your narration "TRX" or "TRK". Note how long it takes for you to read it. o Use parentheses or brackets to note when ambience (labeled "AMB" or "AMBI") or music is playing. The more specifics about how this sound will be used, the better. This will help your editor and will remind you what to do when you're mixing the final version.

Give the phonetic spelling of hard-to-pronounce words and names in parentheses after the name. Write out numbers and abbreviations - it will slow your read down if you have to figure out how to say 1,459 when you could read "one thousand, four hundred and fifty nine" Not that you should use such a specific number in your story-use approximate numbers.

Note the estimated length of the entire story (without the anchor intro) at the top of the script. A rough rule of thumb to use: one page of single-spaced script usually corresponds to a minute and a half to two minutes of produced tape.

Các dạng kết cấu của bài báo

vj

Thử lật giở dăm ba tờ báo ngày hay tạp chí một buổi sáng sẽ thấy đập ngay vào mắt những cái tiêu đề thật kêu, nhưng chỉ vì cái tiếng kêu đó mà ta bị lôi cuốn vào nội dung của bài thì nhiều khi... vỡ mộng. Những bài không đáng gọi là báo chí thì chẳng nói, tức một nỗi là nhiều bài có ý tứ, có thông tin hẳn hoi, vậy mà nội dung cứ rối tinh hết cả lên.Kết cấu kim tự tháp ngược được coi là kết cấu hiện đại và phù hợp với tin, điều đó khỏi phải bàn. Nhưng với các bài viết chuyên sâu - tạm gọi chung như thế cho các loại "feature" thay vì phải phân loại quá chi tiết như cách gọi trong báo chí Việt Nam - thì có nhiều cách để giải quyết vấn đề cho đúng cách nhằm đảm bảo sự hấp dẫn đối với độc giả trong khi vẫn tuân thủ những quy định cơ bản của báo chí. Với các bài viết chuyên sâu, kể cả phóng sự, chuyện tả tình tả cảnh là thường tình. Nhưng cái dở của nhiều người viết là nhiều khi cứ như thể họ đang... viết văn. Tôi đã đọc không ít bài mà lối kể "con tằm nhả tơ" làm người ta đọc đến tận quá nửa vẫn không hiểu thông điệp chính là gì (xin được không nêu dẫn chứng cụ thể vì... nhiều quá). Một khi đã xác định được góc độ bài báo, đã chọn lựa thông tin, đã tìm ra thông điệp cốt lõi, thì trước khi viết phải làm dàn ý. Trước một trang giấy dày đặc chữ, với những ý tưởng rối rắm, độc giả sẽ không biết sẽ đi đến đâu và sẽ nản. Vì vậy, lý lẽ của phóng viên phải được sắp xếp sao cho dễ đọc, để độc giả hiểu ngay phóng viên muốn nói gì. Giảng viên Fabienne Gérault thuộc trường Đại học Báo chí Lille của Pháp nêu lên những cách kết cấu cho bài viết như sau: Kết cấu kim tự tháp ngượcViệc đầu tiên là tập hợp thông tin. Sau đó, sắp xếp chúng. Cách đơn giản nhất là theo thứ tự quan trọng giảm dần. Thông điệp cốt lõi phải được nói ngay ở đoạn đầu. Các đoạn sau phát triển các thông tin bổ sung. Những độc giả không có nhiều thời gian có thể ngừng đọc sau khi đã nắm những thông tin chính. Nhưng cấu trúc này thường khiến kết luận của bài không được hay, vì phần này gồm những thông tin ít giá trị nhất.
Ba quy tắc:
* Quên đi bài nghị luận: không làm dàn ý theo kiểu bao gồm mở đầu, thân bài, kết luận, mà bài báo phải đi ngay vào trọng tâm thông tin, cùng với thông điệp chính. Sau đó sẽ đến "như thế nào" và "tại sao".
* Mỗi đoạn một ý: không gì gây bực tức cho độc giả hơn là tìm thấy ở dòng thứ 15 một thông tin bổ sung cho dòng thứ 3. Gần như có thể nói rằng mỗi đoạn phải phát triển một ý.
* Liên kết giữa các đoạn: luôn thu hút độc giả từ đầu đến cuối. Tránh viết "dây cà ra dây muống", chuyển đoạn một cách chặt chẽ. Điều này giúp tránh đi lan man.Kết cấu thời gianSắp xếp bài viết theo trật tự thời gian là điều bình thường, nhưng nó làm cho những gì mới diễn ra trở nên xa xôi. Kết cấu này phản lại luật xa gần. Vì vậy, chúng ta có thể bắt đầu bằng tương lai, trong trường hợp này ta sẽ có kết cấu thời gian đảo ngược. Nhưng cách này khó đọc. Cách tốt nhất là trộn hai cách: bắt đầu bằng một dự án quan trọng trong tương lai, hiện tại hoặc quá khứ vừa diễn ra, sau đó quay trở lại kết cấu thời gian. Kết cấu tổng hợpKết cấu này tương tự kết cấu một bài phát biểu về lịch sử. Chúng ta bắt đầu bằng sự việc hoặc tình trạng, sau đó nói đến nguyên nhân hoặc kết quả. Kết cấu này đơn giản và logic, cho phép đề cập kỹ một vấn đề mà không làm độc giả chán. Nhưng khó tìm được trình tự thông tin và kết nối các đoạn. Kết cấu dạng chứng minhPhù hợp với loại bài phân tích, điều tra, bình luận. Phải đề cập đến thông tin chính, sau đó chứng minh bằng một loạt lý lẽ dựa trên các sự việc. Điều quan trọng tìm ra được cấu trúc bài. Cần rút ra những khái niệm của mỗi một loại cấu trúc để tìm ra cấu trúc thích hợp cho bài báo. Cần nhớ là phải tìm ra một trật tự và logic khi kết nối các đoạn. Mỗi loại kết cấu có điểm mạnh và điểm yếu khác nhau, người viết có thể lựa chọn cho phù hợp với thông tin mà mình muốn truyền tải. Không thể nói kiểu kết cấu nào hay hơn nhưng tất cả đều có điểm chung là theo một logic nhất định để nêu bật chủ đề. Mà ít nhất, nó cũng giúp cho bài viết mạch lạc và độc giả biết điều gì đang chờ họ ở phía trước./.

Những phẩm chất của một nhà báo giỏi

vj

Mỗi người khi đã dấn thân vào nghề báo đều muốn tìm những tiêu chuẩn cụ thể để phấn đấu vươn lên. Có rất nhiều tổng kết về những phẩm chất của một nhà báo giỏi - kể cả những định nghĩa cao siêu nhưng... mơ hồ và phù phiếm, cho đến những cái gạch đầu dòng hết sức đơn giản.Dưới đây là quan điểm của Reuters Foundation trong cuốn "Cẩm nang dành cho phóng viên."Tò mò: Các phóng viên sẽ dễ dàng đặt ra được những câu hỏi hay nếu bản thân họ cũng tò mò muốn biết câu trả lời. Nhạy bén với tin tức: Thông thường, phóng viên có được khả năng phát hiện ra tin tức là nhờ thực hành nhiều, nhưng dường như một số người có khả năng thiên bẩm và nhạy bén hơn hẳn những đồng nghiệp khác. Sự kiên trì: Không chịu bỏ cuộc để tìm kiếm thông tin trong bối cảnh trì trệ quan liêu, âm mưu thủ đoạn hoặc sự chống đối quyết liệt. Khách quan: Một nhà báo giỏi phải để những ý kiến cá nhân và định kiến bên ngoài cửa tòa soạn. Trách nhiệm của nhà báo đối với xã hội là đưa tin chứ không phải là thuyết phục. Cung cấp thông tin thực tế từ mọi phía, càng nhiều càng tốt, và để mọi người tự đưa ra quyết định của họ. Hoài nghi: Phóng viên cần biết cách "hoài nghi đúng đắn" khi liên hệ với các cơ quan, nhân viên chính quyền hay các công ty. Các nguồn tin thường muốn cung cấp những thông tin có lợi cho họ. Đương nhiên là không nên để sự hoài nghi này trở thành sự nghi kị quá mức. Dễ tiếp xúc với mọi người: Hầu hết các câu chuyện là xuất phát từ con người. Sự yên tĩnh, thư thái có thể sản sinh ra những bài viết tốt, nhưng những phóng viên có khả năng giao tiếp dễ dàng với mọi loại đối tượng sẽ có cơ hội tìm ra nhiều câu chuyện hay hơn./.

Guide to AP style

Dr. Michael S. Sweeney, Utah State University

Why AP Style?: You must know Associated Press style if you intend to get a job in print journalism. The stylebook is widely used and contains much that will prevent writers from making errors of fact, grammar and punctuation.

A publication's use of a particular style provides consistency, accuracy, and tone. For example, the styles of The New York Times and Rolling Stone differ significantly.

The AP style falls somewhere in between, aiming at a general audience with a tone that is neither too elite nor too common. Although you won't find an explanation of the logic of AP style in the stylebook, it has been my experience that AP likes information presented so it is:

1. Totally accurate.
2. Totally clear to anyone with a high school education.
3. As tight as can be, given No. 1 and No. 2.
4. Inoffensive, unless there is an overriding reason, central to a significant news story, to include potentially offensive words or concepts.

As you read the AP Stylebook, pay extra attention to these entries:

a, an -- You use the article "an" in front of words that sound as if they begin with a vowel, regardless of how they are spelled. So, you would say it is an honor to be here today. (Hear the flat-A sound that begins the word? It sounds as if it should be spelled AWN-or.) Or, if you already know this rule, you could say this is a useless exercise. (Hear the "y" sound in "useless?")

academic degrees -- Put an apostrophe in bachelor's degree and master's degree. This is to show possession. The degree belongs to the bachelor or master (that's you). Even when shortened to bachelor's and master's (no "degree" afterward), you keep the apostrophe.

addresses -- Abbreviate the words street, avenue and boulevard (think S-A-B), but only if they appear after a numbered address. Also abbreviate compass directions, but only if they appear with a numbered address. So, you'd write 50 S. Court St., but if you leave off the house number, you'd write South Court Street. Got it? Never abbreviate drive, highway, place, or any of the other words that might follow an actual street name such as Court, Union, Ventura, Lombard, Pennsylvania or whatever. Let's use this system for Utah addresses: 1160 E. 100 South St.

affect, effect -- Ninety-nine times out of 100, if the word you use is a verb, spell it with an "a," and if it is a noun, spell it with an "e." In these two usages, affect means to influence and effect means the result of an action -- and those are by far the most common uses. Examples?
Student: How will this affect (try substituting the word "influence") my grade? Teacher: I don't know what the effect (try substituting the word "result") will be.

all right -- two words. Is everything all right?

a.m., p.m. -- Recognize that 8 p.m. tonight is redundant. So, write 8 tonight, or 8 p.m. today. Better still: 8 p.m. Monday.

Anglican Communion -- This is the first church in the AP Stylebook. Read every church entry carefully. Each religion has its own lexicon, and if you screw it up you make enemies.

Bible -- Capitalize when you mean the black book in American hotel rooms everywhere. Lowercase when you use the term as slang for an authoritative source. Example: Elements of Style is my bible.

burglary, larceny, robbery, theft -- Ooooo, tricky. There is a difference between a burglar and a robber, and you have to know it. Your stylebook gives you a definition of these terms, so let me give you examples of how to use them, all taken from the same scenario.

1. Larceny: If I leave my B-52 CD's on the floor outside my office door and you take them -- without breaking into my office and without threatening me, then you have committed larceny, also known as simple theft, and you are a thief.

2. Burglary: If you break into my office (or even pass through the unlocked door without my permission) and take the B-52 CD's off my desk, but did not threaten me, you are a burglar.

3. Robbery: If you see me carrying my B-52 CD's and are overcome by an uncontrollable urge to possess them (hey, I wouldn't blame you), and you demand them from me and make a real or implied threat, you are a robber.

4. Sometimes you see the phrase "aggravated robbery" in newspapers. The term means that the robber not only made a threat but also displayed a weapon, such as a gun or knife. This person is still called a robber.

Church of Jesus Christ of Latter-day Saints -- There are two "t's" in Latter. Note the hyphen and the lower-case "d." In Utah, "LDS" or "Mormon" are acceptable in any print-journalism reference because of the familiarity of the audience with the term and the abbreviation.

City Council -- Capitalize when referring to a specific City Council, even if the name of the town is not given. Mayor Doug Thompson will ask the City Council to spend more on patrolling near USU.

co- -- Sometimes it's followed by a hyphen, and sometimes it's not. When the prefix is part of a word indicating occupation, hyphenate, as in co-worker, co-owner. There are no hyphens when the letter "o" is doubled, as is cooperate and coordinate.

collective nouns -- In the United States, nouns such as team, Congress, committee and group take singular verbs, such as "is." These collective nouns also take the pronoun "it" instead of "they." So, if you're confused about whether a word such as "team" is an "it" or a "they," try making up a sentence using the word followed by "is" or "are." You wouldn't say "The team are playing well." Try this, instead: "The team is playing well. It may win this game." That's correct.
composition titles -- I don't care whether you italicize or put quotation marks around composition titles. What I want you to notice is which words in the titles of books, plays, movies and TV programs are capitalized, and which are not. AP's rule is this: Capitalize the first word of any title. Capitalize all words that are four letters or longer. Do not capitalize the articles "a," "an" and "the." Do not capitalize conjunctions or prepositions, unless they are four letters or longer. Examples: The Elements of Style; Gone With the Wind ("with" is a preposition, but it is capitalized because of the four-letter rule). So, what do you capitalize? The first word, any word four letters or longer, and all nouns, verbs, adverbs, adjectives and pronouns.
days or dates? -- Not apparent in the AP stylebook, but it ought to be. The common rule for publications is to use the days of the week -- Monday, Tuesday, etc. -- when referring to events within seven days, before or after the publication date. When writing about events more distant, use months and dates, such as "April 30" and "June 5." Do not use both. Do not use yesterday, today and tomorrow -- if a story were delayed before publication, the time elements would be wrong.
dimensions -- Use figures for all numbers that indicate height, weight, width, etc., even for numbers less than 10. Example: The book weighs 2 pounds.
directions and regions -- Capitalize words such as North and South if they refer to places you can stand and say, "I am standing in the -------." That means they are nouns referring to regions, and AP says capitalize them as such. When referring to compass directions, such as "I am walking north," lower case them.
essential clauses, essential phrases -- If you use the word "which" to introduce a phrase or clause, precede it with a comma. Do not precede the word "that" by a comma. Use "which" to introduce non-essential phrases and clauses, which can be eliminated from a sentence without changing its essential meaning (such as in this sentence). See? If you drop the clause "which can be eliminated, etc.," then the remaining sentence still has the same meaning -- Use "which" to introduce non-essential phrases and clauses. Use "that" when you want to use a phrase or clause that cannot be removed from a sentence without changing its meaning (such as in this sentence). If you eliminate the essential clause from that sentence, you are left with "Use 'that' when you want to use a phrase or clause." That gives a clearly different meaning than the original sentence, because you know by now that you want to start some phrases and clauses with "which," and thus the sentence is illogical. If this causes you problems, let's talk.
fewer, less -- Use fewer for things that you can count. Example: I have fewer quarters than you do. (You can count, "One quarter, two quarters, three quarters.") Use less for things you cannot count. Example: I have less cash than you do. (You don't say, "One cash, two cash, three cash.")
governmental bodies -- Read this entry carefully to determine when to capitalize names of agencies and departments.
highway designations -- These bedevil many journalists, but they're easy. Capitalize U.S. Highway 89, or U.S. 89. Capitalize Utah Highway 33, but notice that you lowercase the "s" in state Highway 33.
Inc. -- Do not precede it with a comma
Islam -- Read not only every entry for Christian churches, but also the entries for other religions. Note that a follower of Islam is a Muslim, a change from previous English spelling. Use the word "Islamic" as an adjective for things, as in "Islamic architecture."
it's, its -- "It's" is a contraction that means it is, or it has. "Its" means "belonging to it." Whenever you must choose one or another in a sentence, try inserting the phrase "it is" or "it has." If one of those pairs makes sense, then use it's. I use funny word associations to remember things like this. Technically, they are called mnemonic devices (as in the movie, Johnny Mnemonic). When I see the word "it's," I tell myself "the apostrophe means 'to be.'")
Jewish congregations -- Jews have temples and synagogues, not churches. Jewish rabbi is redundant. Jewish synagogue is redundant.
lay, lie -- Not as tricky as it might seem. The way I remember the difference is that "lay," in the present tense, requires an object; in other words (pardon me) you can only "lay" something. The word "lie" in the present tense means recline on a horizontal plane. Examples in the present tense: I lay the book on the table. Now it lies there. In the past tense, lay becomes laid, and lie becomes lay. Examples: I laid the book on the table yesterday. It lay there for several hours before my brother picked it up.
local -- A word you almost never need. "He was taken to a local hospital" is silly. Just say "He was taken to a hospital." Better yet, name the hospital. Similarly, change local schools to Cache Valley schools, or schools in Cache County, or some other phrase that is specific. Remember, specific is better than vague.
majority, plurality -- As you know, a majority is at least a tiny bit more than 50 percent. A plurality is the largest percentage of something that is divided at least three ways, and yet is below 50 percent. Example: If Ronald Reagan wins 48 percent of the vote, Jimmy Carter wins 44 percent of the vote, and John Anderson wins 6 percent of the vote, then Reagan has a plurality, not a majority.
marshal and Marshall -- Commonly confused. Double the "L" in a person's name.
Mass -- Capitalize when referring to the celebration of worship in the Roman Catholic Church. This is a common error.
military titles -- Glance at this entry. Realize that most military titles that appear immediately before a person's name are abbreviated, and all are capitalized. Realize that it will speed your search for the proper abbreviation if you know which branch of the service to look up.
millions, billions -- Try to avoid long numbers with lots of zeroes, as in 7,000,000,000. Instead, say 7 billion. Also remember how to tell the difference between 1 million and 1 billion when you're looking at such a number. 1 million has seven digits, just as the word "million" has seven letters. 1 billion has 10 digits, which I remember by comparing it to a 10-dollar "bill." (Hey, it's a mnenomic device that works for me, OK?)
months -- Never abbreviate months when they do not immediately precede a date. Example: We got married in September last year. However, when the name of a month immediately precedes a date, abbreviate it -- but only if the month's name is six letters or longer. Example: We got married Aug. 6 last year. But, we were divorced March 5.
numerals -- This entry is a common source of confusion. Remember the rule of thumb, "Other Uses," which says, "For uses not covered by these listings: Spell out whole numbers below 10, use figures for 10 and above. Typical examples: They had three sons and two daughters. They had a fleet of 10 station wagons and two buses." Now, having mastered the rule of thumb, read the exceptions to the rule.
pleaded -- It's the past tense of plead. There is no such word as pled.
plurals -- Note the unusual rule that when you form the plural of a proper noun that ends in a "y," you usually add an "s," as in Kennedys, Grammys, Emmys.
possessives -- The main AP exception to Strunk and White's Elements of Style involves forming the possessive of a singular proper noun that ends in "s." AP says merely add an apostrophe. Examples: Otis' cookies, Amos' ice cream, Charles' chips. And here's a reminder of something I'm sure most of you already know: To make something that is singular into a possessive, add 's; to make something plural into a possessive, first make sure it is plural, usually by verifying that it ends in an "s," and then add an apostrophe. Here's a nonsense sentence that illustrates the idea: One dog's bone is worth two dogs' ears.
quotations in the news -- Do not change words in quotation marks. Those quote marks tell the reader, "This is exactly what was said." Quote marks always appear outside a period, comma, semicolon and colon. When a full-sentence quotation is introduced or followed by attribution, place a comma between them. Examples: I said, "What the heck is going on?" . . . "It's the state fair," he said. One exception to the rule is that quotations that are in the form of a question do not need a question mark and a comma -- merely a question mark. Example: "What's going on?" he asked. [Note the lower case "h" in he.] When using a sentence fragment as a quotation, do not set it off with a comma unless the sentence requires one for proper grammar. Example: He said he felt "sicker than a dead frog[no comma here]" after he drank too much tequila. [Note that the only words he actually said were "sicker than a dead frog." The rest of the sentence is a paraphrase, not a quotation, and thus does not have quote marks.]
Satan -- He's uppercase, but devil is not. Neither is satanic. (Ozzy fans, take note.)
savings and loan association-- It is not a bank. You cannot call it a bank.
Scot, Scots --People from Scotland are NOT "Scotch." That's a drink, and a fine one at that, when lower case.
second reference -- Well-known abbreviations are acceptable on second reference. Thus, Internal Revenue Service can become "the IRS" the second time you refer to it. Avoid using unfamiliar abbreviations. If you are writing about the Left-Handed Dogcatchers Association, do NOT refer to it as LHDA on second reference. Instead, call it "the association" or "the group." And don't think that putting parentheses around an odd abbreviation makes it OK to use repeatedly. It still looks funny. Here's an example of what to avoid: the Left-Handed Dogcatchers Association (LHDA) met last night. The LHDA decided to catch some left-handed dogs.
state names -- Spell out all names of states in sentences unless they are preceded by a city, county or military base name. Then, according to the chart found with this listing, you abbreviate all state names EXCEPT the two states outside the Lower 48 and all continental states that have five or fewer letters in their names. Examples: I lived in Oklahoma. I lived in Tulsa, Okla. I lived in Iowa. I lived in Council Bluffs, Iowa.
temperature -- Use figures unless the temperature is zero. Examples: It's minus 5 degrees. I hope it warms to 9 or 10.
titles --Capitalize formal titles immediately before a name, and do not separate the title from the name by a comma. Examples: I saw President Clinton. I got to meet Pope John Paul II. Titles that appear after a name or standing alone are ALMOST NEVER capitalized. If you're wondering about those exceptions, see AP, "nobility." Also note that sometimes, a person's title is set off by commas. In those cases, it is lower case. If you're wondering when to use a comma between title and name, see "appositives," or just listen for the natural pause when you say the sentence aloud. If you pause, use a comma. Examples: The president, (PAUSE) George W. Bush, (PAUSE) ate a burger. President (NO PAUSE) George W. Bush got indigestion.
U.S. AP has changed an old rule. It now accepts U.S. in all references to the United States.
vice president -- No hyphen.
weapons --Unfortunately, copy editors need to know something about weapons because they are mentioned in many stories. Know the difference between a revolver and an automatic. Know correct style for a .45-caliber pistol.
weather term -- Recognize that blizzard, cyclone, gale and hurricane have specific meanings.
years -- To indicate a decade, add an "s." to the first year in the decade. Example: In the 1960s, I did a lot of things I don't remember. If you abbreviate this, do it this way: In the '60s, I did a lot of . . . Remember that years are never spelled out. Even at the beginning of a sentence, use a figure: 1968 was a good year, I'm told.
Under A Guide to Punctuation
comma -- Place a comma before and after the following when they appear in the middle of a sentence:
A year, if it follows a month and date. Example: I was born on Nov. 6, 1958, in Madison, Wis.
A state, if it follows a city or county name. Example, I was born in Madison, Wis., on Nov. 6, 1958.
An appositive, which means a word or phrase that says the same thing as a word or phrase next to it. Example: I saw my boss, John McFeely, in the hall. (My boss and John McFeely are identical.) However do not place a comma after a title that precedes a name. Example: Executive Editor John McFeely died today.
Spelling:
accommodate (two c's, two m's)
adviser (AP likes an "e" in it)
afterward (no "s" at the end)
all ready (everyone is prepared; all are ready) and already (completed action)
altar (table in church) and alter (modify)
amid (has no "st" at the end)
among (has no "st" at the end)
busing (transporting by bus) and bussing (osculating, i.e, kissing)
calendar
canceled, cancellation (these are AP's preferences)
Caribbean
cemetery (the vowels are "e's")
embarrass (two "r's" and two "s's")
harass (only one "r." My old boss told me to remember it this way: her ass.)
homicide (not homocide)
indiscreet (meaning imprudent)
indiscrete (meaning not separated into parts)
judgment (there is no "judge" in judgment)
Kmart
knowledge
livable
Marshall, marshal, martial (a person's name, a military rank, and an adjective meaning military)
National Organization for Women (not "of" women)
nuclear
officeholder (one word)
percent
principal (meaning primary or major, as in the title of the high-ranking school official)
principle (a fundamental law or doctrine)
privilege (no "d")
sheriff
subpoena (pronounced "suh-PEEN-a")
Vietnam (one word)

10 nguyên tắc tại The Washington Post Online

Tờ báo nổi tiếng The Washington Post Online vừa công bố 10 nguyên tắc làm việc cho báo. Những nguyên tắc này không chỉ phục vụ cho những nhân viên của tờ The Washington Post Online mà còn giúp ích cho tất cả những phóng viên đang làm việc cho các tờ báo điện tử.

Thông báo này nêu rõ: Đa số những người đang làm việc cho báo The Washington Post Online đều chuyển đến từ báo in, vì vậy trong suốt thời gian qua các cuộc tranh luận về cách viết cho báo điện tử liên tiếp diễn ra và đã có những suy nghĩ sai lệch về loại hình báo chí mới mẻ này.

Theo đó, 10 nguyên tắc vừa được The Washington Post Online đưa ra sẽ là kim chỉ nam, cơ sở để phóng viên viết bài cho báo điện tử.

1. The Washington Post Online chuyên cung cấp thông tin trực tuyến, nên đối tượng phục vụ hàng đầu là những người thường xuyên đọc báo trên Internet. Họ có những yêu cầu, sở thích riêng biệt so với bạn đọc của các loại hình báo chí truyền thống khác. Nhiệm vụ đầu tiên là đáp ứng những nhu cầu riêng biệt đó.

2. Trong tương lai, báo sẽ cập nhật thông tin 24/7 để đáp ứng nhu cầu nắm bắt được thông tin ngay khi nó vừa diễn ra. Nếu không đáp ứng được điều này, bạn đọc sẽ tìm đến một tờ báo khác. Vì vậy, thông tin luôn phải được cập nhật nhanh nhất.

3. Chú trọng vào việc làm sao có thể đưa tin sớm hơn tất cả các tờ báo khác và bắt đầu sở hữu những thông tin độc quyền.

4. Mới mẻ, độc đáo và thông tin có giá trị là những điếm khiến người đọc phân biệt The Washington Post Online với các tờ báo khác. Phải tập trung vào các bài phân tích, phê bình và điều tra.

5. Những bài được đăng trên báo điện tử phải có giá trị tương đương với các bài trên báo in. Hơn nữa, cần tăng cường khả năng tương tác bằng các dịch vụ như blog, chat và đa phương tiện như hình ảnh, âm thanh…

6. Chính xác, khách quan, dễ hiểu là những gì người phóng viên của báo điện tử phải đảm bảo khi viết bài.

7. Tôn trọng và khuyến khích người đọc bày tỏ quan điểm, ý kiến riêng của mình tuy nhiên với người phóng viên thì chỉ được phép khi có có sự đồng ý của tòa soạn hoặc đang viết cho các chuyên mục như bình luận, phê bình…

8. Cơ cấu tòa soạn của báo điện tử vẫn được giữ nguyên giống như báo in, cách sắp xếp headline, cấu trúc của bài viết của báo điện tử khá giống với báo in, đều có các phần như tít, sapô….

9. Các nhân viên làm việc cho The Washington Post Online đều phải tham gia một lớp đào tạo cách viết bài cho báo điện tử.

10. Cần nhận thức rõ ràng rằng báo điện tử không phải là phiên bản điện tử của báo in mà chúng ta sao chép lại những gì xuất hiện trên giấy vào máy tính. Thông tin mới mẻ, nhanh chóng và đa chiều là những gì báo điện tử cần có để phân biệt với báo in.

Tuy nhiên cũng rất khó để tìm được một giới hạn chuẩn để phân chia rõ ràng hai loại hình này.

(VietNamNet)